mobilon
Makale Yazarı Aranıyor – Makale Yazarlığı – Evde Ek İş

Sosyal Fobi Nedir? Belirtileri, Tedavisi, Nedenleri Nelerdir?

Sosyal Fobi Nedir? Belirtileri, Tedavisi, Nedenleri Nelerdir?

Sosyal fobi, adını sıkça duyduğumuz bir rahatsızlıktır. Halk arasında en yaygın belirtisi utangaçlıktır. Çoğu toplum için ki buna Türk toplumu da dâhil, çekingenlik ya da utangaçlık pek sorun sayılmaz. Küçük çocuklar hatta genelde utangaç olmaya itilir. Hakkından gelen akıllı ve aktif çocuklar çoğu kez anne babalarınca uyarıya maruz kalır. Efendi ol, sus kızım, sus oğlum gibi ihtarlar maalesef çocuğun içine kapanmasına, çekingenleşmesine, utangaç bir yapı ve kişilik almasına neden olur. Çoğu sosyal fobi hastası bu sorunu küçüklükten edinir. Maalesef ebeveynler yanlış tutumlar ile çocuklarını ilerde zorluk yaşayacakları bir hastalığa mahkûm ediyor. Bugün sizlerle sosyal fobinin ne olduğuna, tedavisine, yaygınlığına, nedenlerine değineceğiz.

Sosyal Fobinin Sıklığı

Üniversite öğrencileri üzerinde yapılan bir araştırmaya göre her 100 öğrenciden 24 ünün sosyal fobik olduğu bulunmuştur. Bu oldukça yüksek bir rakam olup sosyal fobinin aslında ülkemizde çok fazla yaygın olduğuna işaret ediyor. Sosyal fobi özellikle de 15 yaş civarında sık görülür. Bu yaşlarda artar.

Sosyal Fobi Belirtileri

Libowitz ölçeği sosyal fobi tanısı koymak için uygulanan bazı belli sorular içeren bir testtir. Bu teste göre sosyal fobik bireyler aşağıdaki belirtileri sergiliyor.

  • Toplum içinde telefon ile görüşmekten utanma
  • Umumi tuvaletleri kullanmaktan utanma ya da kaçınma
  • Toplum içinde yemek yemekten utanma, boğulacakmış gibi olma
  • Yetkili biri ile konuşmaya utanma ve ya bundan korkma
  • Grup etkinliklerinde yer almaya korkma
  • Dinleyiciler önünde konuşma rol yapma
  • Partiye/ eğlenceye gitme
  • Çok iyi tanımadığı biri ile yüz yüze görüşme
  • Çok iyi tanımadığı biri ile telefonda konuşma
  • Yetenek, yeti ve ya bilgi testine tutulma
  • ilgi odağı olma
  • Birilerinin olduğu odaya gitme, onlarla iletişim kurmak zorunda olma
  • İyi tanımadığı birileri ile aynı fikirde olmadığı görüşünü söyleme
  • Göz kontağı kurmada zorlanma

Bu durumlar liebowitz e göre sosyal fobiklerin korktuğu, çekindiği, kaçtığı durumlardır. Birey bu durumlarda yoğun koru ve panik yaşar. Oradan kaçmak ister. Nefesi kesilir ya da yüzü kızarır.

Sosyal Fobi Hastalarının Gösterdiği Fizyolojik Belirtiler

Yukarıdaki durumlarda hastalar, yüz kızarması, aşırı terleme, ellerde ve ayaklarda uyuşma ya da karıncalanma, ağız kuruluğu, çarpıntı, nefes darlığı, diyare, kas gerginliği, titreme gibi belirtiler yaşar. Buna ek olarak, güçsüzüm, yetersizim, zayıfım, herkesin beğenisini kazanmalıyım, rahat olmalıyım, kusursuz görünmeliyim gibi düşünceler yaşar. Rezil olmaktan korkar. Bu durumlar sonrasında birey bazı kaçınma durumları sergiler. Korkulan ortama girememe, korkulan ortamı terk etme, ilgisiz şeyler düşünme gibi tepkiler sergilenir.

Sosyal Fobi ve Nedenleri

  • Aile içi anlaşmazlıklar
  • Aileden gelen öğrenme modelleri

Bireyler ailelerini küçüklükten örnek alır ve içselleştirir. Bu yüzden de bir ailede sosyal fobik birey var ise ya da anne ve babadan biri ya da her ikisi sosyal fobik ise çocuk da büyük oranda sosyal fobi yaşar. Özellikle de alabalık ailelerde ihmal edilen ya da özgüven kazanamamış birey sosyal fobi hastası olabilir. Aile içi şiddet varsa gene birey korku ile yaşayacağı için sosyal fobi yaşanır.

  • Genetik faktörler

Genetik faktörler de sosyal fobik olmayı tetikler. İkizlerde yapılan çalışmalar bunu direkt kanıtlar şekildedir.

Sosyal Fobi Tedavisi

Sosyal fobide çeşitli tedavi modelleri ve yaklaşımları vardır. Bunlardan ilki yaygın olarak yapılan ilaç tedavisidir. İlaç tedavisi yalnızla psikiyatr ile uzman doktor tarafından yapılabilir. İlaç bireyin kaygı düzeyini biraz azaltarak onu rahatlatır. Ama tek başına ilaç yeterli bir tedavi değildir. Sosyal fobik birey mutlaka bir uzun süreli terapi almalıdır. Psikolog ya da psikiyatr uzmanı ile uzun sürecek psikoterapi ile farmakolojik tedavi beraber yürütüldüğü zaman sosyal fobi kolayca yenilebilir.

Sosyal Fobi Nasıldır?

En yaygın terapi bilişsel terapidir. Bilişsel terapi bireyin bilişlerinin yani düşüncelerinin ele alındığı terapi şeklidir. Bilişsel terapide bireyin korku duyarken yaşadığı duygular ve düşünceleri üzerine odaklanılır. Bu terapide amaç bireyin sağlıklı olmayan, çarpıtılmış, yanlış düşüncelerini düzeltmek düşünceler düzelince duyguların da düzelmesi ile iyileşme sağlamaktır.

Davranışsal bazı terapi müdahaleleri de vardır. Davranışsal terapiler de gene sosyal fobide epey iyi tedavi sağlar. Bireyin korktuğu durumlar ile yüzleşmesi ve bu koruları yenmesi amaçlanır. Bu yüzleştirme terapisi adım adım ilerler. Bireyin korktuğu durumlar listelenir. Sonrasında ise basamak basamak en az korku duyduğu durumdan en çok korku duyduğu durma ilerlemek üzere ilerleme kaydedilir. Örneğin topluluk önünde konuşma korkusu, biriyle tanışma korkusundan daha ağırdır. Bu yüzden önce biriyle tanışma korkusu ile birey yüzleştirilir. Yüzleştirme terapisi ile korkuların üzerine gitme ve adım adım korkuyu aşma hedeflenir. Bu terapide amaç korkuları ortadan kaldırmak ve sosyal fobiyi yenmektir.

Sosyal Fobi Nasıl Yenilir?

Sosyal fobi nasıl yenilir? Sıkça dile getirilir. Ciddi sosyal fobik iseniz terapi almadan bunu yenmeniz zordur. Ama hafif bir sosyal fobi belirtisi yaşıyorsanız ya da terapi görürken kendiniz alıştırma yapmak isterseniz bazı etkili çözüm yolları var. bunları uygulayın.

Öncelikle korkularınızı belirleyin. En az kaygı yaratan korkunuzdan en fazla kaygı ve korku yaratana kadar sıralayın. Sonrasında bunlarla baş etmek için basamak yöntemini kullanın.

Hatalı düşüncelerden uzak kalmaya çalışın. Ne kadar korkağım, ya da rezil oldum gibi düşünceler aslında yanlış olandır. Bireyler sizin bu korkunuzun farkında bile değil. Rahat olun ve kendinizi hayatın akışına bırakmaya çalışın. Bu tarz bilişsel hatalar sizi üzer. Bunun yerine evet, sosyal fobik olabilirim, ama bunu aşmak benim elimde, diyerek kendinizi motive edin. Çabalayın.

Asla madde bağımlıklıları ile korkulardan uzaklaşmaya çalışmayın. İşe yaramadığı gibi sağlığınızı da ciddi olarak tehdit eder. Bunu yerine terapi alın ve etkili sağlıklı tedavi alın.

Ebeveynler aslında sosyal fobi sizin elinizde. Lütfen çocuklarını korku ve utanç kültürü ile yetiştirmeyin. Ona karışmayın. Fazla müdahale etmek yerine doğrusunu anlatıp onun yapması için cesaret verin. Cesaret özgüven aşılar. Özgüven de sosyal fobiden korur. Çocuklarınıza iyi bir eğitim olanağı sunun. Bunu yaparken çok fazla müdahaleci olmak yerine destekleyici olun. Sosyal fobi kaderimiz değil, her şey sizin elinizde lütfen bu gerçeği unutmayın

Sosyal Fobi İle Çekingenlik Nasıl Ayrılır?

Çoğu kez sosyal fobi ile çekingen kişilik bozukluğu karıştırılır. Aslında temelde bazı farklıklılar taşır. Çekingen kişilikte birey insanlarla konuşmaya, onlarla sohbet etmeye korkar. Toplum içine çıkma korkusu duyar. Özel ilişkilerde birebir sohbet etmede ve iletişime geçmede yoğun sıkıntı yaşar. Oysaki sosyal fobide bu durumun aksine özelde birebir ilişkilerde sorun yaşanmaz. Hatta birey cana yakın ve samimi ilişkiler kurar. Ama toplum içinde toplu ortamlarda ya da sohbetlerde korkar ve iletişimi bozulur. Bu fark sosyal fobi ile çekingenliği birbirinden ayıran en temel ve önemli farktır. Ayrıca her çekingen ya a utangaç insan sosyal fobik değildir. Birey toplum içinde konuşmaya çekinebilir. Ama sonrasında konuştukça iletişimi sağlar. Sosyal fobide ise birey toplum içinde konuşmaktan, toplantılara girmekten çok korkar ve bundan kaçar. Bu korku gerçeklikle bağdaşmayan büyük ve mantıksız bir korkudur.

 

 

BU KONUYU SOSYAL MEDYA HESAPLARINDA PAYLAŞ
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.